काठमाडौँ, २ असार 

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को तीव्र विस्तारले सूचना प्रविधि, कानुन, वाणिज्य र डिजाइन जस्ता क्षेत्रमा हरेक वर्ष जारी हुने शैक्षिक डिग्री र रोजगारीको अवसरलाई निकै साँघुरो बनाउँदै लगेको छ। मानव संसाधन क्षेत्रको अग्रणी संस्था टिमलिजका अनुसार हाल ४० प्रतिशत कम्पनीहरूले केवल प्रमाणपत्र मात्र नभएर प्रविधि चलाउन सक्ने बहुआयामिक सीप भएका युवाहरूलाई मात्र प्राथमिकता दिन थालेका छन्। न्यासकमको प्रतिवेदनले प्राविधिक विधाका ८२ प्रतिशत स्नातकहरूमा अझै पनि एआईसम्बन्धी व्यावहारिक ज्ञानको ठूलो खडेरी रहेको औँल्याएको छ।

विश्व आर्थिक मञ्च र आईबीएमका अनुसार एआईले मानिसलाई पूर्ण रूपमा विस्थापित नगरे पनि प्रविधि जान्ने दक्ष व्यक्तिले प्रविधि नजान्नेलाई बजारबाट सहजै विस्थापित गरिदिनेछन्। यही दबाबका कारण चीनले चार वर्षमा १२ हजारभन्दा बढी पुराना स्नातक पाठ्यक्रमहरू खारेज गरी एआई र रोबोटिक्सका नयाँ कोर्सहरू सुरु गरिसकेको छ। विज्ञहरूका अनुसार अब सैद्धान्तिक ज्ञानको बलमा मात्रै प्रतिस्पर्धा गर्न असम्भव छ। बजारमा टिक्नका लागि विद्यार्थीले कलेज जीवनदेखि नै प्रत्यक्ष परियोजनामा काम गरी आफ्नो उत्पादकत्व १० गुणा बढाउनुपर्ने बाध्यता छ। यद्यपि, मानवीय निर्णय, उच्च संवेगात्मक क्षमता र सञ्चार सीप चाहिने विधामा भने मानिसकै वर्चस्व कायम रहने देखिन्छ।